2026’DA TÜRKİYE’YE YATIRIM: ŞİRKET KURULUŞU, İKAMET VE STRATEJİK GİRİŞ MODELLERİ

Türkiye’nin uluslararası sermaye açısından önemi, üretim, ticaret ve hizmet platformu olma konumuyla giderek daha fazla ilişkilendirilmektedir.

Ülkenin mal ihracatı 2025 yılında 273,4 milyar ABD doları ile rekor seviyeye ulaştı. Bu durum, güçlü üretim tabanını ve dış pazarlara yönelik ticari faaliyetin derinliğini yansıtmaktadır. 2026 yılında kamu otoriteleri, ihracatçı üreticileri, uygun hizmet ihracatlarını ve belirli finansal faaliyetleri desteklemeyi amaçlayan tedbirleri de ilerletti. Bu yaklaşımın yönü açıktır: ihracat, hizmet, teknoloji, istihdam ve uzun vadeli operasyonel varlık yaratan faaliyetleri çekmek.

Uluslararası yatırımcı için bu durum çeşitli giriş modelleri oluşturur:

• iç pazara hizmet etmek üzere Türk şirketi kurmak;
• bölgesel satış, tedarik veya koordinasyon platformu oluşturmak;
• ihracata yönelik üretim veya hizmet faaliyetini konumlandırmak;
• teknoloji, yazılım, oyun, sağlık hizmeti veya dijital işletme geliştirmek;
• turizm, konaklama, lojistik veya altyapı ile ilişkili operasyonlara katılmak;
• uzun vadeli seçilmiş yatırım projesi veya stratejik varlığı değerlendirmek.

Uygun yapı; sektöre, hedef müşteriye, sermaye miktarına, öngörülen süreye ve faaliyetin düzenleyici şartlarına bağlıdır.

Şirket kuruluşu, Türkiye’de gerçek ticari faaliyet oluşturmak isteyen yatırımcılar için çoğu zaman en doğrudan giriş yoludur.

En yaygın şirket türleri limited şirket, yani Ltd. Şti., ile anonim şirket, yani A.Ş. yapılarıdır. En uygun yapı; ortaklık planları, sermaye ihtiyacı, kurumsal yönetim, gelecekteki finansman, sektörel düzenleme ve ek yatırımcı alma ihtimali gibi unsurlara bağlıdır.

Yabancı ortaklık, faaliyete ilişkin özel kurallar, lisanslar, onaylar veya kısıtlamalar saklı kalmak üzere birçok sektörde genel olarak mümkündür. Bu durum, her şirketin yalnızca tescil edilerek hemen faaliyete geçebileceği anlamına gelmez. Bankacılık, vergi kaydı, muhasebe, istihdam, işyeri, izinler, ticari sözleşmeler ve operasyonel uyum birlikte değerlendirilmelidir.

Türk şirketi, yalnızca ikamet amacı veya ileride oluşabilecek bir fikir için kâğıt üzerinde bir araç olarak kurulmamalıdır. Güvenilir ticari gerekçeye, net faaliyet tanımına, uygun sermaye planına ve nasıl çalışacağına dair gerçekçi bir yaklaşıma sahip olmalıdır.

Yabancı sermaye açısından en güçlü şirket yapısı, başlangıçtan itibaren şu soruları cevaplayabilen yapıdır:

• Şirket ne satacak, üretecek veya koordine edecek?
• Müşteriler kim olacak?
• Faaliyet nerede yürütülecek?
• Hangi lisans veya izinler gerekebilir?
• Şirket nasıl finanse edilecek?
• Beklenen gelir kaynağı nedir?
• Yerel operasyonu kim yönetecek?
• Hangi bankacılık ve muhasebe yükümlülükleri yerine getirilecek?

Bunlar idari ayrıntılar değildir. Güvenilir pazar girişinin temelidir.

Uluslararası yatırımcılar bazen bir şirkete sahip olmanın otomatik olarak Türkiye’de yaşama veya çalışma hakkı doğurduğunu varsayar. Uygulamada şirket ortaklığı, ikamet statüsü ve çalışma izni birbirinden ayrı konulardır.

Yabancı bir ortak, Türk şirketinde ticari menfaate sahip olabilir; ancak otomatik olarak ikamet izni veya işletmede çalışma hakkı kazanmaz. İkamet izinleri, çalışma izinleri ve vatandaşlıkla bağlantılı başvuruların her biri kendi hukuki prosedürleri ve uygunluk kriterleri çerçevesinde değerlendirilir.

Bu ayrım önemlidir; çünkü birçok proje, kişisel hareketlilik ile şirket faaliyetinin aynı konu olduğu varsayıldığında planlama aşamasında sorun yaşar.

Ciddi bir yatırımcı öncelikle hedefinin ne olduğunu belirlemelidir:

• Türkiye’de kişisel ikamet;
• operasyonel işletmenin yönetimi;
• pasif yatırım sahipliği;
• çalışma izni bulunan yönetici görevi;
• aile taşınması;
• vatandaşlıkla bağlantılı yatırım yolu;
• veya bu hedeflerin birleşimi.

Ancak bundan sonra doğru hukuki ve operasyonel rota değerlendirilmelidir.

Türkiye, belirli uygun yatırım yolları için istisnai vatandaşlık çerçevesini sürdürmektedir. En çok bilinen yollar arasında, uygulanabilir tapu kısıtlamaları ve elde tutma süresine tabi olmak üzere 400.000 ABD doları ve üzerindeki uygun gayrimenkul yatırımı ile 500.000 ABD doları ve üzerindeki belirli alternatif yatırım kategorileri bulunmaktadır.

Bu tutarlar hiçbir zaman pasaport sonucu garantisi olarak değerlendirilmemelidir.

Yatırımın geçerli hukuki şartları karşılaması, fonların izlenebilir olması, altta yatan işlemin usulüne uygun belgelenmesi ve yetkili kamu makamlarının uygunluğu onaylaması gerekir. Başvurunun kendisi yine resmi incelemeye tabidir.

Bu nedenle yatırımcı, yalnızca bir broşürde eşik tutar bulunduğu için varlık seçmemeli, banka hesabı açmamalı veya sermaye transferi yapmamalıdır. Doğru sıra; önce yolu doğrulamak, belge ve bankacılık şartlarını teyit etmek, varlığı veya faaliyeti bağımsız değerlendirmek ve ancak sonrasında ilerlemektir.

Vatandaşlıkla bağlantılı rota bazı yatırımcılar için anlamlı olabilir; ancak ticari mantığın yerine geçmemelidir. Sağlam bir projenin, belirli bir göçmenlik sonucu varsayılmadan da anlamlı olması gerekir.

Türkiye’nin güncel politika yönelimi; ihracat, ileri hizmetler, üretim ve belirli çerçevelerdeki uygun faaliyetlerle bağlantılı teşvikleri içermektedir.

Uluslararası yatırımcı için doğru yaklaşım teşvikle başlamak değildir. İş modeliyle başlamaktır.

Güvenilir bir proje önce pazar talebini, operasyon kapasitesini, yönetimi, finansmanı, uyum hazırlığını ve gerçekçi ekonomiyi göstermelidir. Teşvikler projeyi güçlendirebilir; ancak ülkeye girişin tek nedeni hâline gelmemelidir.

Herhangi bir teşvike dayanılmadan önce aşağıdaki başlıklar doğrulanmalıdır:

• sektörün ve faaliyetin uygunluğu;
• konumun, yapının ve operasyonel niteliğin etkisi;
• kayıt, raporlama veya sertifikasyon gereklilikleri;
• istihdam, ihracat veya yatırım şartları;
• faydaların gerçek süreleri;
• geri alma, uyum veya denetim yükümlülükleri.